Mardin Artuklu Üniversitesi bünyesinde, Türkiye’de Yaşayan Diller Enstitüsü çatısı altında faaliyet göstermekte olan Kürt Dili ve Kültürü Anabilim Dalı, ülkemizde Kürt dili, edebiyatı ve kültürü alanında tezli yüksek lisans düzeyinde eğitim veren öncü akademik bir yapılanma olma özelliğini taşımaktadır. Program, yalnızca Kürt diline dair gramer, semantik ve sentaks gibi dilbilimsel meseleleri değil; aynı zamanda tarih, edebiyat, kültürel miras ve filolojik araştırma alanlarını da disiplinlerarası bir yaklaşım içinde ele alarak, öğrencilere hem geniş bir perspektif hem de derinlemesine araştırma imkânı sunmaktadır.

Programın Amacı

Bu programın temel amacı, Kürt dili, edebiyatı ve kültürü üzerine uzmanlaşmış, akademik araştırma ve öğretim alanında nitelikli katkılar sağlayabilecek bilim insanları yetiştirmektir. Bu bağlamda, öğrencilerin yalnızca teorik bilgi edinmeleri değil, aynı zamanda bu bilgiyi bağımsız araştırma ve eleştirel düşünme süreçlerinde kullanabilmeleri hedeflenmektedir. Program, öğrencilerin Kürt yazılı mirasına ait el yazmaları, kronikler ve tarihî belgeler üzerinde filolojik, paleografik ve tarihî incelemeler yapabilme becerilerini geliştirmeyi amaçlamakta; böylece onların kültürel ve dilsel mirası bilimsel ölçütler çerçevesinde değerlendirebilecek donanıma ulaşmalarını sağlamaktadır. Ayrıca, program kapsamında öğrencilerin özgün bir araştırma sorusu etrafında şekillenen ve bilimsel bilgi birikimine katkı sunan bir tez çalışması üretmeleri beklenmektedir.

Program İçeriği

Tezli yüksek lisans programı, çok katmanlı bir akademik müfredat üzerine inşa edilmiştir.

Dil ve Filoloji başlığı altında Kürtçe’nin gramer yapıları, semantik ve sentaks meseleleri ayrıntılı olarak ele alınmakta; öğrenciler klasik ve modern dilbilimsel yöntemlerle derinlemesine analizler yapmaya teşvik edilmektedir.

Edebiyat ve Metinler alanında, Kürt edebî birikimi çerçevesinde klasik şiir, modern edebiyat, tarih yazımı ve edebî metin çözümlemeleri üzerinde yoğunlaşılmakta; metinler filolojik ve edebî eleştiri yöntemleriyle değerlendirilmektedir.

Kültür ve Tarih boyutunda, Kürtlerin tarihî süreç içerisindeki sosyo-politik serüveni, kültürel mirası ve etnografik zenginliği incelenmekte; bu incelemeler farklı tarihsel dönemlerle ve bölgesel kültürlerle karşılaştırmalı bir perspektiften ele alınmaktadır.

Araştırma Yöntemleri dersleri kapsamında öğrenciler, metin tenkidi, paleografi, arşiv okuma ve kaynak çözümleme gibi ileri düzey araştırma becerileri kazanmaktadır.

Programın en önemli aşamalarından biri ise, öğrencilerin danışmanları gözetiminde yürüttükleri tez çalışmalarıdır; bu süreçte öğrenciler, akademik alana özgün katkılar sunabilecek araştırma projeleri geliştirerek, bilimsel üretim sürecine aktif olarak katılmaktadır.

Kabul Şartları

Programa kabul için, adayların lisans diplomasına sahip olmaları ve üniversitenin belirlediği bilimsel değerlendirme sınavı ile mülakat sürecinde başarı göstermeleri gerekmektedir. Yabancı uyruklu öğrenciler için ise Türkçe ve/veya Kürtçe yeterlilik koşulları aranabilmektedir.

Kariyer Olanakları

Bu programı başarıyla tamamlayan öğrenciler, üniversitelerde öğretim üyesi veya araştırmacı olarak akademik kariyerlerini sürdürebilmekte; ayrıca Kürtçe el yazmaları, arşivler ve kültürel miras kurumlarında uzman olarak çalışabilmektedirler. Bunun yanı sıra çeviri, yayıncılık, ulusal ve uluslararası kültürel projeler ile kurumlarda danışmanlık yapabilmekte; kültürel mirasın korunması ve tanıtılması süreçlerinde aktif roller üstlenebilmektedirler.

Özgünlük

Kürt Dili ve Kültürü Anabilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı, Türkiye’de Kürt dili ve kültürünü bağımsız bir anabilim dalı çatısı altında ele alan ilk ve özgün akademik girişimlerden biri olma özelliğini taşımaktadır. Program, yalnızca Kürt dili ve edebiyatını merkeze almakla kalmamakta; aynı zamanda bölgenin çokdilli ve çokkültürlü yapısını dikkate alarak, semitik diller (Aramice, İbranice, Arapça) ve bölgesel kültürlerle karşılaştırmalı çalışmalar yürütülmesine de imkân sağlamaktadır.