Glütensiz Beslenme Nedir?

Glütensiz beslenme, içerisinde glüten bulunmayan gıdaları içeren bir beslenme şekli olarak tanımlanabilir. Glüten, arpa, buğday, çavdarda bulunan bir proteindir. Bu protein bazı kişilerde sindirim semptomlarına sebep olabilir. Glütensiz beslenme bu durumların önlenmesini sağlayarak kişinin rahat bir sindirim sistemine sahip olması için önemlidir. Çölyak hastaları ya da glüten duyarlılığı olan kişiler glütensiz beslenerek yaşanabilecek gastrointestinal sorunların önüne geçebilmektedir.

Glütensiz beslenme, buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan bir protein olan glüteni içeren gıdaların dışlanarak, tüketilmediği beslenme planıdır. Glütensiz beslenmenin amacı çölyak hastalığının yarattığı yan etkileri ve glüten tüketimine bağlı farklı sağlık sorunlarının kolayca yönetilebilmesini sağlar.

Bu diyeti uygulamak isteyen kişiler meyve, sebze, et, balık, kümes hayvanları gibi besinleri tüketebilmektedir. Glüten intoleransına sahip olanlar herhangi bir gıda tükettiklerinde glüteni tolere edemeyerek karın ağrısı, mide bulantısı ve ishal gibi bağırsak problemleri yaşayabilmektedir.

Glütensiz Beslenme Nasıl Olur?

Glütensiz beslenme daha çok tıbbi gereklilik nedeniyle uygulanan bir diyet türüdür. Glüten proteini içeren hamur işi, ekmek, makarna gibi besinler protein bakımından düşük ve besin maddelerinden yoksun olarak bilinmektedir. Bu diyeti uygulamak isteyen kişilerin öncelikle aşırı işlenmiş gıdalardan, şeker ve doymuş yağ alımından kaçınması gerekir. Glütensiz beslenme başlamak isteyen kişilerin uzman doktordan yardım alarak bu sürece başlamaları gerekmektedir. Bunun yanında çölyak hastalarının tüketmemesi gereken gıdaları iyi bilmesi gerekiyor.

Glütensiz (Glüten İçermeyen) Yiyecekler Nelerdir?

Glütensiz yiyecekler, genellikle buğday, arpa ve çavdar gibi tahılların içerisinde ve glüten içermeyen besinlerden oluşur. Bu beslenme şekli glüten duyarlılığına sahip ve çölyak hastaları için önem taşıyan bir durumdur. Doğal olarak glüten içermeyen gıdalar arasında meyveler, sebzeler, işlenmemiş etler, süt ürünleri ve glütensiz tahıllar yer alır. Paketli ürünleri tüketmeden önce de içerik kontrolü yapılarak ve glütensiz ibaresine dikkat edilmesi gerekir.

Glütensiz yiyecekler ve ürünler şunlardır:

• Pirinç, mısır, nohut, darı, chia, kara buğday ve kinoa gibi buğday ve baklagiller
• Balık, tavuk, işlenmemiş et gibi et ürünleri
• Yumurta, tam yağlı süt, az yağlı süt, yoğurt, işlenmiş peynir gibi süt ürünleri
• Meyve ve sebzeler
• Mısır unu, mercimek unu, pirinç unu gibi glüten içermeyen tahıl ve unlu mamuller
• Tahin, reçel, bal, kakao, tüm sirkeler (malt sirkesi hariç), salçalar
• Meyve ve sebze suları, çay, kahve ve maden suyu gibi içecekler

Glütensiz beslenme uygulamak isteyenleri tüketmemesi gereken gıdalar şu şekilde sıralanabilir:

• Buğday, arpa, yulaf, yulaf lapası, çavdar, pudra şekeri, kabartma tozları gibi tahıl ve unlu mamulleri
• Makarna ve erişteler
• Ekmek, kekler ve bisküviler, hamur işleri
• Atıştırmalık besinler: Krakerler, önceden paketlenmiş hazır yiyecekler, kavrulmuş kuruyemişler, aromalı cipsler, çubuk krakerler

Glütensiz meyveler nelerdir?

Genel olarak meyvelerin içerisinde glüten bulunmaz ve bu da glütensiz beslenme açısından oldukça önemlidir. Çilek, muz, üzüm, portakal ve karpuz gibi taze ve mevsiminde tüketilen meyveler glütensiz meyveler olarak sıralanabilir. Kurutulmuş meyveler ise katkı maddesi ya da un içermediğinden emin olunarak tüketilebilir. Glütensiz meyveler şöyle sıralanabilir:

• Elma
• Limon
• Çilek
• Üzüm
• Armut
• Muz
• Portakal
• Karpuz
• Kavun
• Şeftali
• Yaban mersini
• Ananas
• Erik
• Kiraz

Glütensiz unlar nelerdir?

Glütensiz beslenirken pirinç unu, mısır unu, nohut unu, badem unu, kinoa unu ve kestane unu gibi un çeşitleri tercih edilebilir. Bu unlar glütensiz beslenmeyi benimsemiş kişiler tarafından rahatlıkla tüketilebilir. Özellikle badem unu ve nohut unu protein içeriğinden zengin tercihler olarak sıralanabilir. Glütensiz unlar şöyle sıralanabilir:

• Nohut unu
• Badem unu
• Pirinç unu
• Mısır unu
• Kestane unu
• Kinoa unu
• Hindistan cevizi unu
• Karabuğday

Glütensiz içecekler nelerdir?

Glütensiz içecekler, maden suyu, doğal meyve suları, bitki çayları, kahve ve süt yer alır. Fakat hazır glütensiz içecekleri tüketmeden önce katkı maddelerine dikkat etmek önemlidir. Glüten içermeyen içecekler şöyle sıralanabilir:

• Su
• Doğal meyve suları
• Bitki çayları
• Kahve
• Maden suyu
• Süt (tam yağlı, az yağlı)
• Ayran ve kefir gibi fermente içecekler

Glütensiz Beslenme Faydaları

Glüten alerjisi olanlar ya da çölyak hastaları için bu diyet bir zorunluluk olsa da glütensiz beslenmenin birçok faydası bulunur. Glütensiz beslenmenin avantajları ve faydaları şu şekilde sıralanabilir:

Vücudu onarır ve enerjiyi yükseltir

Glüten duyarlılığı kişide halsizlik oluşturabilir. Özellikle glüten ağırlıklı beslenildikten sonra kişiler yorgunluktan şikâyet eder. Glüten tüketimi sırasında oluşan iltihap bağırsaklara zarar verebilir. Bu iltihaplanma vücuttaki demiri ve besin emilimini etkiler. Demir seviyesindeki düşüş kişinin yorgun, halsiz hissetmesine neden olarak enerjisiz kalmasına neden olur. Glütensiz beslenme vücudun kendini onarmasını sağlar ve enerji seviyesinin yükselmesine katkıda bulunur.

Metabolizmanın düzgün çalışmasına yardımcı olur

Gaz, şişkinlik ve halsizlik beslenme eksikliği ve bozulmuş bir sindirim sisteminden kaynaklı oluşur. Sağlıklı olabilecek glütensiz besinler tüketmek bu stres faktörlerinin ortadan kalmasını sağlayarak metabolizmanın dengeye girmesine yarar.

Sindirim sistemini rahatlatır ve şişkinliğin azalmasını sağlar

Glüten intoleransı olduğunda, glüten bakımından zengin gıdaları tükettikten sonra gaz yaşama olasılığı yüksek olmaktadır. Oluşacak gazı önlemek için glüten içermeyen gıdalar tüketilmelidir. Bu da sindirim sistemini rahatlatarak, şişkinliğin ve gazın giderilmesini sağlar.

Eklem ağrılarını hafifleterek iltihabın önlenmesine destek olur

Glüten alerjisi olan kişiler glüten içeren bir besin tükettiğinde vücutta bağışıklık tepkisi harekete geçer. Böylelikle eklemlerde iltihaplanmalar oluşmaya başlar. Bu da ciddi ağrılara neden olabilir. Glütensiz beslenmeden yararlanarak eklem ağrılarının hafiflemesini sağlayabilir ve iltihabın önüne geçebilirsiniz.

Yediğiniz besinler sayesinde kemik sağlığında önemli bir rol oynar

Glütene duyarlı kişilerde demir, kalsiyum gibi vitaminler düşük düzeyde bulunur. Kalsiyum kemik sağlığında çok önemli bir rol oynar. Glütensiz beslenme ile bu durumun önüne geçerek vücudunuzun ihtiyaç duyduğu vitaminleri alabilirsiniz.

Bunların yanında glütensiz beslenmek kan şekerinizde denge sağlar, reflü şikayetlerini azaltır, baş ağrılarını dindirir ve saç dökülmesi, tırnak güçsüzlüğü gibi problemleri azaltır.